Czy w Hiszpanii obchodzi się Halloween? Tak, ale… po hiszpańsku! Zanim dzieci w kostiumach wyruszą na ulice z okrzykiem ¡truco o trato! („cukierek albo psikus”), wiele rodzin wciąż pielęgnuje tradycję Víspera de Todos los Santos, czyli Wigilii Wszystkich Świętych.
To czas, w którym nowoczesne zwyczaje mieszają się z dawnymi, pełnymi wspomnień i rodzinnego ciepła.
Víspera de Todos los Santos – Hiszpańska noc wspomnień
W Hiszpanii 1 listopada, czyli Día de Todos los Santos, to tak jak w Polsce, dzień wolny od pracy. Tego dnia Hiszpanie odwiedzają cmentarze, przynoszą kwiaty (najczęściej crisantemos – chryzantemy), modlą się i wspominają tych, którzy odeszli.W przeciwieństwie do komercyjnego Halloween, to święto jest spokojne, refleksyjne, ale nie smutne. To raczej ciepła pamięć o bliskich, połączona z rodziną, tradycją i… pysznym jedzeniem.
Hiszpańskie smaki listopada
Dla Hiszpanów świętowanie zawsze idzie w parze z dobrym jedzeniem. Z okazji Día de Todos los Santos na stołach pojawiają się wyjątkowe słodkości:
Huesos de santo – „kości świętych”. To delikatne rurki z marcepanu i kremu. Ich kształt faktycznie przypomina kości, ale ich smak to czysta słodycz i tradycja.
Panellets – maleńkie kulki z marcepanu obtoczone w orzeszkach piniowych. Typowe dla Katalonii i Balearyków. Przygotowuje się je wspólnie, często całymi rodzinami.
Castañas asadas – pieczone kasztany. Sprzedawane na ulicach przez castañeras, kobiety w fartuchach i chustkach. Ich zapach unosi się w hiszpańskich miastach i miasteczkach. To znak, że jesień naprawdę przyszła.
A co robią dzieci w Hiszpanii?
Hiszpańskie dzieci coraz częściej przebierają się za duchy i czarownice, świętując Halloween po amerykańsku, ale w wielu regionach nadal królują lokalne tradycje! W Katalonii i Galicji organizuje się Castañada – święto pieczonych kasztanów. Rodziny spotykają się, rozmawiają, śmieją i jedzą słodycze z marcepanu. W szkołach dzieci poznają znaczenie święta, ucząc się, że pamięć o bliskich i radość z życia mogą iść w parze.
Meksyk. Śmierć, która tańczy i śpiewa: Día de los Muertos
Jeśli Hiszpania wspomina z nostalgią, to Meksyk celebruje z rozmachem! 1 i 2 listopada to tam Día de los Muertos – Święto Zmarłych, pełne kolorów, muzyki, tańca i zapachu kwiatów cempasúchil (aksamitek). Meksykanie wierzą, że dusze zmarłych wracają do świata żywych, by spędzić ten czas z rodziną. Domy i ulice wypełniają się ołtarzami (altares), ozdobionymi zdjęciami, świecami, kadzidłami i jedzeniem, które lubili zmarli.
To prawdziwa fiesta życia i pamięci, a nie czas żałoby.
Symbole Día de los Muertos
La Catrina: elegancka dama w kapeluszu z piórami, symbol, że wobec śmierci wszyscy jesteśmy równi.
Calaveras de azúcar: kolorowe cukrowe czaszki z imionami zmarłych.
Cempasúchil: pomarańczowe kwiaty prowadzą dusze zmarłych do domów.
Pan de muerto: słodki chleb w kształcie kości, symbol miłości i wspomnienia.
W tych dniach Meksyk tętni życiem: parady, muzyka mariachi, śpiewy i wspólne posiłki na cmentarzach. To święto pokazuje, że śmierć to tylko kolejny etap życia, piękny, kolorowy i pełen wdzięczności.
Día de los Muertos w popkulturze
To święto zainspirowało wiele filmów i dzieł sztuki, które przybliżyły jego magię całemu światu:
Coco (Disney/Pixar): poruszająca historia chłopca, który trafia do świata zmarłych. Film idealnie oddaje ducha meksykańskiej tradycji.
Spectre (James Bond): scena otwierająca film, nakręcona podczas parady w Mexico City, była tak efektowna, że zainspirowała prawdziwe parady w Meksyku!
La Catrina: dziś to nie tylko symbol śmierci, ale i sztuki ludowej. Jej wizerunek zdobi ubrania, ceramikę i biżuterię.
Ciekawostki językowe
Hiszpański też ma swoje świąteczne wyrażenia!
“Feliz Día de los Muertos” – Szczęśliwego Dnia Zmarłych
“Recordar es vivir dos veces” – Wspominać to żyć dwa razy
“La muerte no es el final” – Śmierć to nie koniec
“Al muerto, pan y vino, y al vivo, enseñanza y camino” – Zmarłemu chleb i wino, a żywemu nauka i droga
Meksykańska filozofia życia
Meksykanie wierzą, że życie i śmierć to dwie strony tej samej monety. Nie boją się śmierci, bo wiedzą, że pamięć o zmarłych utrzymuje ich przy życiu w sercach bliskich.
Jak mówią:
“No se muere quien se va, solo se muere quien se olvida.”
„Nie umiera ten, kto odchodzi, umiera ten, o kim się zapomina.”
Język, który żyje kulturą
W Hiszpanii wspomina się w ciszy i refleksji, w Meksyku przy muzyce, śpiewie i kolorach.
Dwa różne sposoby, ta sama miłość i wdzięczność za życie.
W La Sonrisa, szkole języka hiszpańskiego w Jaśle i Dębicy, wierzymy, że język to coś więcej niż słowa, to emocje, historia, kultura i ludzie, którzy ją tworzą. U nas uczysz się hiszpańskiego tak, jak poznaje się świat, czyli z uśmiechem, pasją i otwartym sercem.
Zanurz się w hiszpańskiej kulturze i odkryj, że nauka języka może być podróżą od Hiszpanii po Meksyk!